Po zakupie konia: gdzie zgłosić kupno, kto zgłasza przemieszczenie, kiedy zapłacić podatek i czy trzeba ubezpieczyć konia

Przykład sytuacji

Pierwszy koń córki: umowa podpisana, koń jedzie do pensjonatu

Rodzice kupili od osoby prywatnej wałacha dla czternastoletniej córki. Umowę podpisali w stajni sprzedającego; koń przyjedzie z paszportem do pensjonatu za trzy dni. Nie wiedzą, gdzie zgłosić kupno, czy iść do urzędu skarbowego, kto zgłosi przewiezienie konia i czy koń musi być ubezpieczony. Pensjonat prosi o daty szczepień i uprzedza, że nowy koń najpierw stoi osobno.

Co ustalić wcześniej

1. 01

   Zmiana właściciela: paszport do związku hodowców w ciągu 7 dni

   Kupno konia zgłasza się w związku hodowców koniowatych, który wydał paszport, a nie bezpośrednio w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Paszport konia to potoczna nazwa unikalnego dożywotniego dokumentu identyfikacyjnego koniowatego. W zestawieniu ARiMR przy zmianie właściciela wpisano „wyłącznie ZHK”, czyli tylko w związku hodowców koniowatych (ARiMR, zestawienie zgłoszeń).

   W ciągu 7 dni od zmiany właściciela nowy właściciel przedstawia temu związkowi paszport oraz umowę albo pisemne oświadczenie o nabyciu konia z danymi poprzedniego właściciela. Związek zmienia wpis w paszporcie i w ciągu 2 dni zgłasza zmianę do komputerowej bazy danych ARiMR (ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, art. 41). Termin biegnie od zmiany właściciela, która może nastąpić w innym dniu niż wydanie konia; daty dla konkretnej umowy wylicza kreator terminów.

   Za zgłoszenia do bazy danych związek może pobierać wynagrodzenie (art. 46), ale stawki za zmianę wpisu właściciela nie znaleziono. O opłatę i sposób przekazania paszportu pyta się w związku przed wizytą.

2. 02

   Przewiezienie konia do nowej stajni: zgłoszenie przemieszczenia

   Przemieszczenie konia zgłasza się niezależnie od zmiany właściciela. Według Głównego Inspektoratu Weterynarii (GIW) zgłoszenia wymaga zmiana miejsca pobytu konia na więcej niż 30 dni; GIW wymienia też wyjątki, na przykład udział w konkursach, wyścigach, pokazach i treningach trwający nie dłużej niż 90 dni (GIW). Zgłoszenie składa posiadacz konia w ciągu 7 dni od przemieszczenia (art. 26 ust. 1 i 2).

   Składa się je w IRZplus, czyli w systemie ARiMR do zgłoszeń elektronicznych (art. 45 ust. 1), albo za pośrednictwem związku hodowców (ARiMR). W tym drugim przypadku posiadacz dołącza kopię oświadczenia o skorzystaniu z pośrednictwa związku (art. 26 ust. 3). Do 31 grudnia 2026 r. właściciel konia może składać zgłoszenia i wnioski także na formularzu papierowym ze strony ARiMR (art. 74). Przepis dotyczy tylko formy: nie zmienia tego, że przemieszczenie zgłasza posiadacz, i nie wymienia posiadacza, który nie jest właścicielem konia, na przykład pensjonatu.

   Przed wstawieniem konia do pensjonatu ustala się ze stajnią, kto jest posiadaczem i kto złoży zgłoszenie (zob. Przewóz konia). Właściciel przekazuje posiadaczowi informacje potrzebne do zgłoszenia (art. 26 ust. 4).

3. 03

   Koń we własnym gospodarstwie lub na własnej działce: kiedy złożyć wniosek o numer siedziby stada

   Jeżeli koń ma stać we własnym gospodarstwie albo na własnej działce, a to miejsce nie ma numeru siedziby stada, posiadacz konia składa wniosek o nadanie numeru nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia do siedziby stada, czyli najpóźniej w dniu przyjazdu konia. Numer nadaje kierownik biura powiatowego ARiMR (art. 15 ust. 1 i ust. 4 pkt 1). W materiałach ARiMR ten krok nosi nazwę „rejestracja działalności”. Wniosek składa się w IRZplus albo w formie papierowej na zasadach z punktu 02 (art. 45 ust. 1 i art. 74). Właściciel, który wstawia konia do pensjonatu mającego już numer siedziby stada, nie składa wniosku.

4. 04

   Urząd skarbowy: deklaracja PCC-3 w ciągu 14 dni

   Sprzedaż konia między osobami prywatnymi zwykle podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC). Kupujący składa wtedy deklarację PCC-3 w urzędzie skarbowym właściwym dla miejsca zamieszkania albo przez e-Urząd Skarbowy i płaci 2% wartości rynkowej konia. Na złożenie deklaracji i zapłatę podatku jest 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, którym zwykle jest dzień zawarcia umowy (Ministerstwo Finansów, strona o PCC-3). Zwolnienia i przypadki, w których podatku nie ma, opisuje poradnik Kupno i sprzedaż konia.

5. 05

   Status konia w paszporcie: wyłączenie z łańcucha żywnościowego

   Po zakupie sprawdza się w paszporcie, czy koń jest przeznaczony do uboju w celu spożycia przez ludzi, czy wyłączony z łańcucha żywnościowego. Paszport pokazuje się lekarzowi weterynarii przy pierwszej wizycie w nowej stajni. Wyłączenie z łańcucha żywnościowego wpisuje do paszportu lekarz weterynarii. W ciągu 7 dni od podpisania wpisu posiadacz konia przedstawia paszport związkowi hodowców albo przekazuje informację przez IRZplus (rozporządzenie 2021/963, art. 41 ust. 1; ARiMR). Związek zgłasza informację do bazy w ciągu 2 dni od jej pozyskania, chyba że posiadacz już ją zgłosił (art. 35 ust. 2). Kiedy lekarz wpisuje wyłączenie i jakie są tego skutki, opisuje poradnik Emerytura konia.

6. 06

   Ubezpieczenie konia: czego prawo nie wymaga

   Nie znaleziono przepisu, który nakazywałby właścicielowi ubezpieczyć konia albo zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) za szkody wyrządzone przez konia. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych wymienia jako obowiązkowe OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, ubezpieczenie budynków rolniczych oraz ubezpieczenia nałożone innymi ustawami (art. 4).

   OC rolników musi mieć osoba fizyczna, która posiada albo współposiada gospodarstwo rolne (art. 2 ust. 1 pkt 12 i art. 44). Gospodarstwem rolnym jest w tej ustawie co do zasady obszar użytków rolnych powyżej 1 ha objęty podatkiem rolnym (art. 2 ust. 1 pkt 4). Kto trzyma konia we własnym gospodarstwie rolnym, pyta ubezpieczyciela, czy polisa OC rolników obejmuje szkody wyrządzone przez konia. Kto za takie szkody odpowiada, wyjaśnia poradnik Dzierżawa konia.

   Przed zawarciem dobrowolnej umowy ubezpieczenia konia albo OC sprawdza się w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU) polisy, co obejmuje ochrona i jakie są wyłączenia.

7. 07

   Pierwsze dni w nowej stajni: osobny boks, szczepienia, paszport

   Przed przyjazdem konia pyta się stajnię o zasady przyjęcia nowego konia: wymagane szczepienia, okres obserwacji, czas pobytu w osobnym boksie i jego koszt. O izolacji nowego konia i jej długości decydują lekarz weterynarii i stajnia. Przykład zagranicznych wytycznych dotyczących zołz, zakaźnej choroby koni, podano w części o przepisach i zasadach; polskiego odpowiednika nie znaleziono.

   Poprzedniego właściciela prosi się o daty ostatnich szczepień, odrobaczania i wizyty kowala. Ze stajnią ustala się, kto odpowiada za te zabiegi i kto zawiezie paszport do związku hodowców. Kowala umawia się po przyjeździe konia (zob. Kowal i pielęgnacja kopyt).

Kto odpowiada i jaki zapis zachować

Przepisy i zasady w praktyce

Gdy pojawia się problem

• Paszport zginął albo został uszkodzony po zakupie. W ciągu 7 dni od utraty lub uszkodzenia paszportu właściciel konia, a w przypadkach wskazanych w ustawie posiadacz, składa wniosek o duplikat albo dokument zastępczy; wniosek trafia do związku hodowców za pośrednictwem biura powiatowego ARiMR (art. 40 ust. 1).
• Stajnia, do której ma jechać koń, może nie mieć numeru siedziby stada. Przed przewiezieniem konia pyta się stajnię, czy ma nadany numer; jeżeli go nie ma, wniosek składa posiadacz koni w tej stajni w terminie z punktu 03.
• Nowy koń po przyjeździe wygląda na chorego. Stajnia powiadamia właściciela, a o dalszym postępowaniu decyduje lekarz weterynarii. Ośrodek stosujący standard EQM-S musi mieć możliwość odizolowania konia podejrzanego o chorobę zakaźną, bez kontaktu z innymi końmi (009-4.3).

Lista do rozmowy

Uzgodnione przed rozpoczęciem

W kolejności terminów, sprawy warunkowe na końcu:

Zaznacza się to, co już ustalono. Najważniejsze ustalenia zapisuje się w umowie albo regulaminie.

Powiązanie ze standardem

Standard EQM-S nie reguluje zgłoszeń po zakupie konia. Według standardu ośrodek ustala zasady przyjmowania nowych koni, w tym wymagane szczepienia i okres obserwacji (009-4.3), ma dostęp do paszportu każdego konia i prowadzi kartę konia (009-4.4). Z właścicielem konia prywatnego uzgadnia, kto odpowiada za profilaktykę (009-4.1), a regulamin przekazuje przed przyjęciem konia do pensjonatu (010-4.1).