Kupno i sprzedaż konia: umowa, rękojmia, podatek PCC, paszport i zgłoszenie zmiany właściciela

Przykład sytuacji

Przykładowa sytuacja: wałach za 25 000 zł od osoby prywatnej

Rodzina kupuje od osoby prywatnej wałacha za 25 000 zł. Sprzedający chce wpisać do umowy „sprzedaż bez rękojmi”. Badanie przed zakupem wykazało niewielkie zmiany w stawie, o których rodzina wie. Po dwóch miesiącach koń zaczyna kuleć z innego powodu. Rodzina pyta, czy może coś zrobić, czy musi zapłacić podatek i co zrobić z paszportem.

Co ustalić wcześniej

1. 01

   Kto płaci podatek od kupna konia

   Sprzedaż konia między osobami prywatnymi zwykle podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC). Jeżeli sprzedaż podlega PCC, kupujący płaci 2% wartości rynkowej konia z dnia zawarcia umowy (ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, art. 4, 6 i 7). Wartość rynkowa może różnić się od ceny wpisanej do umowy. Kupujący składa deklarację PCC-3 i wpłaca podatek w ciągu 14 dni od zawarcia umowy (art. 10). Sprzedaż jest zwolniona z PCC, jeżeli wartość rynkowa konia nie przekracza 1000 zł (art. 9 pkt 6). PCC nie występuje, jeżeli ta sprzedaż jest opodatkowana VAT albo przynajmniej jedna ze stron jest z tytułu tej sprzedaży zwolniona z VAT (art. 2 pkt 4). W przykładzie, jeżeli wartość rynkowa konia wynosi 25 000 zł, podatek wynosi 500 zł.

2. 02

   Rękojmia przy zakupie od osoby prywatnej

   Sprzedawca odpowiada wobec kupującego, jeżeli koń ma wadę, czyli jest niezgodny z umową (Kodeks cywilny, art. 556 i 556¹). Odpowiada za wadę istniejącą w chwili przejścia ryzyka na kupującego albo wynikającą z przyczyny, która już wtedy istniała, także jeżeli sam o niej nie wiedział (art. 559). Wadą jest też to, że koń nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, jeżeli sprzedawca nie zgłosił zastrzeżeń co do takiego przeznaczenia. Przy rękojmi na zasadach ustawowych wadę fizyczną trzeba co do zasady stwierdzić przed upływem dwóch lat od wydania konia (art. 568). Między osobami prywatnymi strony mogą rękojmię ograniczyć albo wyłączyć, ale wyłączenie lub ograniczenie jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę (wiedział o niej i celowo ją ukrył) (art. 558).

3. 03

   Badanie przed zakupem

   Sprzedawca nie odpowiada z tytułu rękojmi za wadę, o której kupujący wiedział w chwili zawarcia umowy (art. 557 § 1). Wynik badania przed zakupem może dowodzić, że kupujący znał konkretną wadę, ale samo przeprowadzenie badania nie wyłącza rękojmi za inne wady. W przykładzie, jeżeli rodzina znała zmiany w stawie przy zawarciu umowy, sprzedawca nie odpowiada za nie z tytułu rękojmi. Jeżeli umowa wyłącza rękojmię, nie chroni to sprzedawcy, który podstępnie zataił przyczynę nowej kulawizny. Do umowy dołącza się wynik badania i wpisuje przeznaczenie konia.

4. 04

   Zakup od stajni lub handlarza

   Gdy konsument kupuje konia od przedsiębiorcy, stosuje się przepisy ustawy o prawach konsumenta o zgodności towaru z umową; polska ustawa nie wyłącza z nich zwierząt (ustawa o prawach konsumenta, art. 43a i nast.). Uprawnień konsumenta nie można umową wyłączyć ani ograniczyć na jego niekorzyść. Zapis „bez rękojmi” w umowie, w której stajnia sprzedaje konia konsumentowi, nie odbiera kupującemu tych praw. Wzór umowy w tym poradniku nie jest przeznaczony do sprzedaży przez przedsiębiorcę konsumentowi.

5. 05

   Paszport i zgłoszenie zmiany właściciela

   Paszport konia przekazuje się nowemu właścicielowi razem z koniem. W ciągu 7 dni od zmiany właściciela nowy właściciel przedstawia paszport związkowi hodowców koniowatych, który go wydał. Dołącza umowę albo pisemne oświadczenie o nabyciu konia z danymi poprzedniego właściciela. Związek zmienia wpis w paszporcie i zgłasza zmianę do komputerowej bazy danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w ciągu 2 dni od zmiany wpisu (ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, art. 41). Termin 7 dni dla nowego właściciela biegnie od przejścia własności, które może nastąpić w innym dniu niż wydanie konia. Przy trwałej zmianie stajni posiadacz konia zgłasza też przemieszczenie do bazy ARiMR w ciągu 7 dni; krótkie pobyty i wyjątki ustawowe trzeba sprawdzić osobno.

6. 06

   Co wpisać do umowy

   Umowa zawiera dane stron, dane konia (imię, numer UELN, numer paszportu, płeć, rok urodzenia), cenę i sposób zapłaty, dzień wydania konia i paszportu, przeznaczenie konia, wyniki badania przed zakupem, znane wady i schorzenia oraz zasady rękojmi. Ustala się, kto ponosi ryzyko do dnia wydania konia i kto płaci za przewóz. Wzór poniżej ma te pola.

Kto odpowiada i jaki zapis zachować

Przepisy i zasady w praktyce

Gdy pojawia się problem

• Sprzedający nie ma paszportu albo paszport wskazuje innego właściciela. Przed zakupem należy wyjaśnić, kto jest właścicielem i gdzie jest dokument; po utracie paszportu właściciel albo posiadacz konia składa w ciągu 7 dni od utraty wniosek o duplikat albo dokument zastępczy. Konia nie należy kupować, dopóki nie wiadomo, kto i kiedy złożył taki wniosek.
• Po zakupie ujawnia się wada, o której sprzedający wiedział i nie powiedział. Zapis „bez rękojmi” nie chroni sprzedawcy, który podstępnie zataił wadę; należy zebrać dowody, na przykład dokumentację weterynaryjną sprzed sprzedaży.
• Minęło 14 dni, a kupujący nie zapłacił PCC. Jeżeli sprzedaż podlegała PCC, deklarację składa się i podatek wpłaca jak najszybciej; skutki opóźnienia wyjaśni urząd skarbowy.
• Koń kupiony od stajni nie ma uzgodnionych cech. Konsument może skorzystać z uprawnień dotyczących niezgodności towaru z umową; ogólne wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy nie odbiera tych praw.

Wzór umowy

UMOWA SPRZEDAŻY KONIA
(wzór EQM-S do uzupełnienia, stan prawny na dzień 6.10.2026)

Jak korzystać z wzoru: wzór dotyczy sprzedaży konia między osobami prywatnymi. Nie stosuj go do sprzedaży przez przedsiębiorcę konsumentowi bez odrębnego dostosowania całej umowy do przepisów o prawach konsumenta. Uzupełnij pola w nawiasach kwadratowych i usuń niewykorzystane warianty. Jeżeli stroną jest małoletni, ustal właściwą reprezentację lub zgodę przedstawiciela ustawowego; czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka wymaga uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego.

Zawarta w dniu [data] w [miejscowość] pomiędzy:
[imię i nazwisko, adres, PESEL] — zwanym dalej „Sprzedającym”,
a
[imię i nazwisko, adres, PESEL; przy małoletnim dane przedstawiciela ustawowego, który działa w jego imieniu] — zwanym dalej „Kupującym”.

§ 1. Koń
1. Przedmiotem umowy jest koń: imię [ ], płeć [ ], rok urodzenia [ ], maść [ ], numer UELN [ ], numer paszportu [ ], wydanego przez [nazwa związku hodowców].
2. Sprzedający oświadcza, że jest jedynym właścicielem konia, że w paszporcie konia jest on wpisany jako właściciel oraz że nie jest obciążony prawami osób trzecich, w szczególności zastawem.

§ 2. Cena i zapłata
1. Cena konia wynosi [kwota] zł (słownie: [ ]).
2. Kupujący zapłaci cenę [w dniu podpisania umowy / do dnia ... / w ratach: ...] [gotówką / przelewem na rachunek ...].
3. [Wybierz jeden wariant i usuń drugi:] Własność konia przechodzi na Kupującego z chwilą zawarcia umowy. / Sprzedający zastrzega własność konia do zapłaty całej ceny. [Uwaga: skuteczność zastrzeżenia względem wierzycieli Kupującego wymaga pisma z datą pewną.]

§ 3. Wydanie konia i dokumentów
1. Sprzedający wyda Kupującemu konia wraz z paszportem w dniu [data] w [miejsce]. Wydanie konia i paszportu Strony potwierdzają w protokole stanowiącym załącznik nr 2.
2. Koszty przewozu ponosi [Sprzedający / Kupujący].
3. Do chwili wydania konia Kupującemu lub wskazanej przez niego osobie w miejscu określonym w ust. 1 ryzyko przypadkowej utraty lub uszkodzenia konia ponosi Sprzedający; od tej chwili ponosi je Kupujący.
4. Razem z koniem Sprzedający przekazuje: [dokumentację weterynaryjną, rodowód, sprzęt ...].

§ 4. Stan zdrowia i przeznaczenie konia
1. Kupujący nabywa konia w celu: [rekreacja / sport w dyscyplinie ... / hodowla / inny].
2. Sprzedający oświadcza, że znane mu wady, schorzenia, urazy, zabiegi, narowy i nawyki konia (np. łykanie, trudności przy załadunku) to: [opis albo „brak znanych”].
3. Przed zawarciem umowy koń został zbadany przez lekarza weterynarii [imię i nazwisko] w dniu [data]. Wynik badania stanowi załącznik nr 1. Kupujący zapoznał się z tym wynikiem. [albo: Przed zawarciem umowy koń nie był badany przez lekarza weterynarii.]

§ 5. Rękojmia
[Wybierz jeden wariant i usuń pozostałe:]
Wariant A: Sprzedający odpowiada z tytułu rękojmi na zasadach Kodeksu cywilnego.
Wariant B (tylko między osobami prywatnymi): Strony wyłączają odpowiedzialność Sprzedającego z tytułu rękojmi. Wyłączenie jest bezskuteczne, jeżeli Sprzedający podstępnie zataił wadę przed Kupującym.
Wariant C (tylko między osobami prywatnymi): Strony ograniczają odpowiedzialność Sprzedającego z tytułu rękojmi do [dokładny zakres]. Ograniczenie jest bezskuteczne, jeżeli Sprzedający podstępnie zataił wadę przed Kupującym.

§ 6. Obowiązki po sprzedaży
1. Kupujący w ciągu 7 dni od przejścia własności konia przedstawia paszport konia związkowi hodowców, który go wydał, wraz z niniejszą umową.
2. Podatek od czynności cywilnoprawnych płaci Kupujący, jeżeli umowa mu podlega.
3. Posiadacz konia zgłasza do bazy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) przemieszczenie konia, jeżeli podlega ono obowiązkowi zgłoszenia, w ciągu 7 dni od przemieszczenia, chyba że właściwe przepisy przewidują inaczej.

§ 7. Postanowienia końcowe
1. Zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
2. W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie zwierząt, a w umowie przedsiębiorcy z konsumentem także przepisy chroniące konsumenta.
3. Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej strony.

Podpis Sprzedającego: ....................          Podpis Kupującego albo przedstawiciela ustawowego w jego imieniu: ....................

Załącznik nr 1 — wynik badania przed zakupem.
Załącznik nr 2 — potwierdzenie wydania konia i paszportu (data, godzina, podpisy).

Wzór jest punktem wyjścia do własnych ustaleń. Uzupełnij pola w nawiasach kwadratowych, wybierz wariant rękojmi i usuń niepotrzebne. Przy sprzedaży konia przez przedsiębiorcę konsumentowi nie wyłączaj rękojmi. W nietypowej sprawie skonsultuj umowę z prawnikiem.

Lista do rozmowy

Uzgodnione przed rozpoczęciem

Przed kupnem i po nim sprawdza się:

Zaznacza się to, co już ustalono. Najważniejsze ustalenia zapisuje się w umowie albo regulaminie.

Powiązanie ze standardem

Standard EQM-S nie reguluje sprzedaży koni. Ośrodek, który przyjmuje nowego konia, stosuje zasady przyjmowania koni (009-4.3) i prowadzi kartę konia (009-4.4).