Badanie konia przed kupnem (TÜV): zakres, zdjęcia RTG i wynik — ilustracja tematyczna

Badanie konia przed kupnem (TÜV): zakres, zdjęcia RTG i wynik

Co obejmuje badanie przedzakupowe konia według wytycznych brytyjskich, po co pobiera się krew, ile zdjęć RTG zaleca niemiecki przewodnik i czego wynik nie ustala.

Redakcja EQM-SAktualizacja: 6 min czytania

Badanie konia przed kupnem, nazywane też badaniem przedzakupowym (potocznie „TÜV”), opisuje stan konia w dniu badania. Lekarz weterynarii ocenia, czy koń nadaje się do użytkowania, które wskazał kupujący; przyszłego zdrowia badanie nie gwarantuje. Zakres badania kupujący uzgadnia z lekarzem. Poniżej opisano dwa opracowania zagraniczne: brytyjskie wytyczne dla lekarzy weterynarii koni i niemiecki przewodnik oceny zdjęć rentgenowskich.

Badanie zleca kupujący

Według Royal College of Veterinary Surgeons (RCVS), brytyjskiego regulatora zawodu lekarza weterynarii, badanie zleca kupujący albo jego pełnomocnik, a lekarz ocenia, na ile to możliwe w badaniu klinicznym, czy koń nadaje się do zamierzonego użytkowania. Badania zleconego przez sprzedającego RCVS co do zasady nie zaleca; wyjątkiem mogą być szczególne okoliczności sprzedaży aukcyjnej (RCVS, wytyczne, pkt 7.1–7.2). Lekarz zwykle nie zna wcześniej konia ani historii jego leczenia (pkt 7.4).

RCVS zaleca, aby konia nie badał lekarz, którego klientem jest sprzedający albo który zna sprzedającego osobiście. Jeżeli lekarz mimo to podejmuje się badania, mówi o tej relacji kupującemu i bada konia tylko wtedy, gdy kupujący nie zgłasza sprzeciwu, a sprzedający zgadza się na ujawnienie historii leczenia. Obie strony wiedzą, że lekarz działa dla kupującego, a informacje z historii leczenia, które mogą przemawiać przeciw planowanemu użytkowaniu, kupujący otrzymuje przed badaniem (pkt 7.9–7.10). Jak ustalić z trenerem wybór lekarza i ewentualne korzyści trenera, opisuje poradnik Zakup konia i prowizja.

Pięć etapów badania

Wspólne wytyczne Brytyjskiego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii Koni (BEVA) i RCVS w wersji zmienionej w 2018 r. opisują badanie standardowe w pięciu etapach (BEVA/RCVS, Guidance Notes):

  1. Badanie wstępne w spoczynku: oględziny, omacywanie, ocena siekaczy, badanie oczu w zaciemnionym miejscu, osłuchiwanie serca i płuc.
  2. Stęp i kłus w ręku, najlepiej na twardym, równym podłożu, zawracanie na krótkim łuku w obie strony i cofanie. Próby zgięciowe i kłus na kole na twardym podłożu są nieobowiązkowe; lekarz może je wykonać, jeśli uzna je za bezpieczne i potrzebne.
  3. Praca pod jeźdźcem albo na lonży w stępie, kłusie i galopie; lekarz ocenia ruch konia oraz jego stan przy przyspieszonym oddechu i tętnie.
  4. Odpoczynek, w czasie którego lekarz może obserwować powrót oddechu i tętna do wartości spoczynkowych.
  5. Ponowny kłus w ręku, aby wykryć skutki wysiłku.

Badanie standardowe nie obejmuje badania jamy ustnej z użyciem rozwórki, pomiaru wzrostu ani badania źrebności. Kupujący może zamówić badanie ograniczone do dwóch pierwszych etapów; wytyczne zastrzegają, że wtedy można przeoczyć istotne objawy. Każde pominięte badanie i jego przyczynę lekarz zapisuje w raporcie (BEVA, Pre-purchase examination guide for vets).

Próbka krwi

Według wytycznych BEVA/RCVS można pobrać próbkę krwi, którą zwykle przechowuje się przez 6 miesięcy. Próbkę można później zbadać na obecność substancji, które w dniu badania mogły ukryć chorobę lub kulawiznę. Jeżeli krwi nie pobrano, przyczynę zapisuje się w raporcie (BEVA/RCVS, Guidance Notes). Według przewodnika BEVA dla lekarzy na badania dodatkowe i nieobowiązkowe, w tym próby zgięciowe, zdjęcia RTG i pobranie krwi, potrzebna jest zgoda sprzedającego lub osoby odpowiedzialnej za konia (BEVA, Pre-purchase examination guide for vets).

Zdjęcia rentgenowskie

Badanie dwu- i pięcioetapowe nie obejmuje zdjęć rentgenowskich (RTG). Brytyjskie Towarzystwo Jeździeckie (BHS) radzi je rozważyć, zależnie od ceny konia i planowanego użytkowania (BHS, Pre-purchase vetting).

Niemieckie Towarzystwo Medycyny Koni (GPM) w przewodniku rentgenowskim (Röntgen-Leitfaden, 2018) przyjmuje za standard 18 zdjęć: kopyt i palców kończyn przednich, palców kończyn tylnych, stawów skokowych i stawów kolanowych. Przewodnik dotyczy tylko koni wierzchowych półkrwi (niem. warmblütig) bez kulawizny, w wieku od trzech lat. Kupujący i lekarz mogą zakres zdjęć rozszerzyć albo zawęzić. Przewodnik zaleca rozkucie kończyn przednich; jeżeli podkowy zostają na prośbę zlecającego, zapisuje się to w dokumentacji.

Od wydania z 2018 r. przewodnik nie dzieli zdjęć na klasy. Zmiany odbiegające od prawidłowego obrazu opisuje się. Te, które przewodnik wiąże z ryzykiem kulawizny, oznacza się słowem „Risiko” (ryzyko); dla pozostałych zmian z jego wykazu ryzyka kulawizny nie da się wiarygodnie ocenić. Zdjęcia standardowe nie pokazują wszystkich możliwych zmian, a dalsza diagnostyka niektórych niejednoznacznych zmian wymaga osobnego zlecenia poza badaniem przed kupnem. Warto z góry ustalić, że kupujący otrzyma pliki zdjęć, a nie tylko ich opis.

Jak czytać wynik

Raport według wytycznych BEVA/RCVS wymienia istotne objawy choroby, urazu lub nieprawidłowości i kończy się opinią: czy według lekarza bardziej prawdopodobne jest, że stwierdzone zmiany przemawiają przeciw zakupowi konia do wskazanego użytkowania. Ten sam koń może być odpowiedni dla jednego kupującego i nieodpowiedni dla innego. Jeżeli historia choroby lub leczenia wskazuje na większe niż zwykle ryzyko przyszłych problemów, w tym nawrotu lub późnych następstw dawnego schorzenia, lekarz to zaznacza, a koń może mimo to nadawać się do zakupu po rozważeniu ryzyka i korzyści. Raport wystawia się dla konkretnego kupującego, a zawarta w nim opinia nie przenosi się na kolejnego kupującego (BEVA/RCVS, Guidance Notes).

Czego badanie nie ustala

  • Własności konia. Lekarz identyfikuje konia, ale to, czy sprzedający jest właścicielem, sprawdza kupujący. Polskie formalności opisuje poradnik Kupno i sprzedaż konia.
  • Dokładnego wieku bez dokumentów. Wiek oceniony po zębach jest tylko przybliżony.
  • Wcześniejszego leczenia, którego lekarz nie zna.
  • Narowów (utrwalonych złych nawyków), które nie ujawniły się w czasie badania.

Wytyczne BEVA/RCVS radzą uzyskać od sprzedającego pisemne oświadczenie o historii leczenia, narowach i charakterze konia oraz o tym, że przed badaniem nie podano mu leków. BEVA przy wsparciu BHS przygotowała do tego wzór oświadczenia sprzedającego (BHS, Pre-purchase vetting).

Co wpisać do umowy

Przeznaczenie konia warto wpisać do umowy. Poniższe zasady dotyczą sprzedaży objętej przepisami Kodeksu cywilnego o rękojmi; gdy konsument kupuje konia od przedsiębiorcy, stosuje się przepisy ustawy o prawach konsumenta. Według Kodeksu cywilnego rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia (art. 556¹ § 1 pkt 3). Sprzedawca jest zwolniony z rękojmi za konkretną wadę, o której kupujący wiedział w chwili zawarcia umowy (art. 557 § 1). Sam opis zmiany w raporcie nie przesądza, że ten warunek jest spełniony. Jak rękojmia działa przy sprzedaży konia, wyjaśnia poradnik Kupno i sprzedaż konia.

Co ustalić przed umówieniem badania

  • przeznaczenie konia, podane lekarzowi przed badaniem
  • lekarz wybrany przez kupującego i jego związki ze sprzedającym
  • zakres: pięć etapów czy dwa, liczba zdjęć RTG, badania dodatkowe
  • pobranie i przechowanie krwi
  • zgoda sprzedającego na badania dodatkowe
  • kopia plików RTG i raportu dla kupującego
  • wymagania ubezpieczyciela, jeżeli koń ma być ubezpieczony