Kupujący i rodzice · trenerzy i pośrednicy · sprzedający · lekarze weterynarii
Zakup konia i prowizja trenera: kto komu płaci i za co?
Zanim trener lub pośrednik zacznie szukać konia, należy ustalić, kogo reprezentuje, jak oblicza wynagrodzenie, kto płaci, gdy do zakupu nie dojdzie, i kto wybiera lekarza do badania.
Stan prawny na 30 września 2026 r.
Przykład sytuacji
Koń od znajomego sprzedawcy
Rodzina szuka konia dla nastolatka. Trener wskazuje konia znajomego sprzedawcy, proponuje lekarza i wspomina o „zwyczajowej prowizji”, nie podając kwoty ani tego, kto ją płaci.
Co ustalić wcześniej
- 01
Zakres pomocy trenera
Należy zapisać, czy trener tylko doradza, czy także szuka koni, negocjuje, zawiera umowę albo przyjmuje pieniądze. Nie każda pomoc jest umową zlecenia: Kodeks cywilny wiąże zlecenie z czynnością prawną (art. 734), a do innych usług stosuje przepisy o zleceniu odpowiednio (art. 750).
- 02
Wynagrodzenie
Przed rozpoczęciem pracy należy ustalić kwotę w uzgodnionej walucie (np. PLN) albo procent, podstawę naliczenia, podatki, płatnika i termin zapłaty. Poradnik nie ustala stawki prowizji. Wysokość wynagrodzenia uzgadniają strony. W odpłatnym zleceniu, a odpowiednio także w usłudze objętej tymi przepisami, brak uzgodnionej wysokości wynagrodzenia i taryfy prowadzi do wynagrodzenia odpowiadającego wykonanej pracy (Kodeks cywilny, art. 735 i 750). Umowa lub okoliczności mogą wskazywać, że pomoc jest nieodpłatna (art. 735 § 1).
- 03
Nieudana transakcja
Do ustalenia pozostaje, kto pokrywa koszty podróży, oględzin i badań oraz jak rozlicza się wykonaną pracę, jeśli do zakupu nie dojdzie. Wynagrodzenie za odpłatne zlecenie należy się po jego wykonaniu, chyba że umowa lub przepisy szczególne stanowią inaczej (Kodeks cywilny, art. 744).
- 04
Konflikt interesów
Przed decyzją trener ujawnia udział w wynagrodzeniu od sprzedawcy, udział własnościowy w koniu i dodatkowe płatności. Proponowana zasada przejrzystości: działający dla obu stron opisuje konkretny interes i utrwala świadomą zgodę każdej z nich przed decyzją.
- 05
Niezależne badanie weterynaryjne
Kupujący wybiera lekarza i uzgadnia z nim zakres badania oraz planowane użytkowanie konia. Badanie opisuje stan konia w dniu badania i nie gwarantuje jego przyszłego zdrowia. Nie staje się też automatycznie planem leczenia.
Kto odpowiada i jaki zapis zachować
| Kto | Co ustala | Co zapisać |
|---|---|---|
| Kupujący lub rodzic | zakres usługi, wynagrodzenie, wybór lekarza i zakup | karta ról i wynagrodzenia, decyzja o zakupie |
| Trener lub pośrednik | zakres pracy i ujawnienie interesów | oświadczenie o korzyściach, rozliczenie kosztów |
| Sprzedający | przekazuje historię konia i informuje, czy działa w imieniu właściciela | oferta, umowa, dokumentacja konia |
| Lekarz weterynarii | zakres badania i ujawnienie relacji ze sprzedającym | raport z zakresem i ograniczeniami badania |
Praktyka międzynarodowa, polskie zastosowanie
Niemcy — BGB i Niemiecka Federacja Jeździecka (FN)
Według niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB) pośrednikowi należy się wynagrodzenie, gdy umowa zostanie zawarta dzięki jego działaniu (§ 652). Pośrednik traci to prawo, jeśli wbrew umowie działał także dla drugiej strony (§ 654). Magazyn FN 03/2024 opisuje badanie przedzakupowe jako ocenę aktualnego stanu konia.
W Polsce: Te przepisy nie obowiązują w Polsce. Z niemieckich źródeł można przejąć kolejność ustaleń: kto zleca pracę, kiedy należy się zapłata i jakie interesy trzeba ujawnić.
Wielka Brytania — BHS i BHA
Brytyjskie Towarzystwo Jeździeckie (BHS) zaleca, aby kupujący zlecał badanie własnemu lub niezależnemu lekarzowi. Brytyjski organ regulujący wyścigi konne (BHA) w Bloodstock Industry Code of Practice wymaga zgody obu zleceniodawców, gdy pośrednik działa dla obu stron. Kodeks obejmuje rynek koni wyścigowych i związanej z nimi hodowli w Wielkiej Brytanii i Irlandii.
W Polsce: Kupujący może uzgodnić z trenerem jawność interesów jako dobrowolną zasadę współpracy. Brytyjskie reguły nie są polskim prawem.
Przypadki z praktyki
Pomoc trenera nie zawsze jest pośrednictwem
Trener, który raz ogląda konia razem z uczniem, świadczy inną usługę niż osoba, która wyszukuje oferty, negocjuje cenę i przyjmuje zaliczkę. Kodeks cywilny łączy umowę zlecenia z dokonaniem czynności prawnej (art. 734), a do innych usług stosuje odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750). Najpierw ustala się więc zakres pracy, dopiero potem wynagrodzenie.
Procent od czego i kto płaci
Nie ma tu ustalonej stawki prowizji. Wysokość wynagrodzenia uzgadniają strony, które mogą ułożyć umowę według swojego uznania w granicach ustawy (art. 353¹). W odpłatnym zleceniu, a odpowiednio także w usłudze objętej tymi przepisami, brak uzgodnionej wysokości wynagrodzenia i taryfy prowadzi do wynagrodzenia odpowiadającego wykonanej pracy (art. 735 § 2 i 750). Zlecenie może być nieodpłatne, jeżeli wynika to z umowy lub okoliczności (art. 735 § 1). Przed pierwszą podróżą bezpieczniej zapisać kwotę albo procent, podstawę naliczenia, podatki, płatnika i termin zapłaty. Według niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB) pośrednikowi należy się wynagrodzenie, gdy umowa zostanie zawarta dzięki jego działaniu (§ 652). To przepis niemiecki; nie stosuje się go do transakcji podlegających prawu polskiemu.
Gdy do zakupu nie dochodzi
Rodzina odwiedza trzy stajnie, a ustalenia z badania ostatniego konia skłaniają ją do rezygnacji z zakupu. Kto pokrywa koszty? Według polskiego kodeksu wynagrodzenie za odpłatne zlecenie należy się po jego wykonaniu, chyba że co innego wynika z umowy lub przepisów szczególnych (art. 744). Rozliczenie podróży, badań i wykonanej pracy należy więc opisać w umowie. Brak zakupu nie zwalnia sam z siebie ze wszystkich kosztów.
Dwie strony, jeden pośrednik
Najtrudniejszy przypadek to trener, który pomaga kupującemu i jednocześnie otrzymuje część wynagrodzenia od sprzedawcy. Niemiecki BGB odbiera pośrednikowi wynagrodzenie, jeśli wbrew umowie działał także dla drugiej strony (§ 654). Brytyjski organ regulujący wyścigi konne (BHA) w Bloodstock Industry Code of Practice wymaga w takiej sytuacji wiedzy i zgody obu zleceniodawców. Kodeks dotyczy jednak tylko rynku koni wyścigowych i związanej z nimi hodowli w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Oba źródła wskazują kierunek, a nie polski obowiązek: przed decyzją ujawnić konkretny interes i zapisać zgodę obu stron.
Lekarz wybrany przez kupującego
Brytyjskie Towarzystwo Jeździeckie (BHS) zaleca, aby kupujący sam zlecał badanie własnemu lub niezależnemu lekarzowi i informował go o przeznaczeniu konia. Przypomina też, że badanie nie gwarantuje przyszłego zdrowia. Magazyn Niemieckiej Federacji Jeździeckiej (FN) w wydaniu 03/2024 opisuje badanie jako ocenę aktualnego stanu konia. Raport z badania nie staje się automatycznie planem leczenia. Te wskazówki nie należą do obecnych wymagań roboczego standardu EQM-S; są materiałem informacyjnym dla możliwego przyszłego zakresu. Po przyjęciu konia do ośrodka stosuje się już wymaganie 009-4.4 dotyczące paszportu i karty konia.
Gdy pojawia się problem
- Trener mówi o „zwyczajowej prowizji”. Przed pierwszą podróżą należy poprosić o pisemne wskazanie kwoty albo procentu, podstawy naliczenia i płatnika.
- Sprzedawca proponuje swojego lekarza. Brytyjski regulator zawodu lekarza weterynarii (RCVS) zaleca unikanie takiej relacji. Badanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy kupujący zna tę relację i nie zgłasza sprzeciwu. W razie sprzeciwu badanie powinien wykonać inny lekarz (wytyczne, pkt 7.9–7.10). W Polsce to przykład, nie przepis.
- Badanie wykazało zmiany. Należy zapytać lekarza, co oznaczają dla planowanego użytkowania konia. Decyzję o zakupie podejmuje kupujący.
- Po zakupie powstaje spór o prowizję. Punktem wyjścia są spisane ustalenia. EQM-S nie rozstrzyga sporów.
Kalkulator kosztu zakupu konia
Wpisz własne, uzgodnione kwoty końcowe w złotych, z podatkami. Jeśli dany wydatek nie występuje, wpisz 0. Puste pole oznacza brak danych. Przy prowizji procentowej podstawą obliczenia jest podana cena konia; wynik prowizji zaokrąglamy do najbliższego grosza.
Jeżeli pola są nieaktywne, dodaj podane wydatki w arkuszu kalkulacyjnym.
Wynik sumuje podane wydatki jednorazowe. Nie ustala stawki prowizji, należności stron ani kosztów późniejszego utrzymania konia. Kalkulator liczy na podstawie kwot, które wpiszecie, i nie wysyła danych.
Lista do rozmowy
Uzgodnione przed rozpoczęciem
Przed pierwszymi oględzinami należy ustalić:
Zaznacza się to, co już ustalono. Najważniejsze ustalenia zapisuje się w umowie albo regulaminie.
Powiązanie ze standardem
Standard EQM-S nie reguluje zakupu koni. Gdy koń trafi do ośrodka, obowiązują wymagania: 009-4.4, 005-4.2 i 004-4.1.