właściciele i zarządzający ośrodków · rodzice · kluby jeździeckie
Praca w stajni za jazdy: kiedy jest zgodna z prawem? Wolontariat, młodzież i dzieci
Zdarza się, że młodzież pomaga przy koniach w zamian za jazdy. Kwalifikacja pomocy zależy od warunków jej wykonywania; wolontariat wymaga spełnienia warunków ustawowych, w tym braku wynagrodzenia.
Stan prawny na 6 października 2026 r.
Przykład sytuacji
Przykładowa sytuacja: czternastolatka sprząta boksy za dwie jazdy w tygodniu
Czternastolatka przychodzi do stajni po szkole i w weekendy. Sprząta boksy, czyści konie i wyprowadza je na padok, a w zamian jeździ dwa razy w tygodniu bez opłaty. Stajnię prowadzi firma. Właściciel uważa to za wolontariat. Ustawa dopuszcza jednak świadczenia wolontariuszy tylko na rzecz organizacji pozarządowych i niektórych innych podmiotów, nie zwykłej komercyjnej stajni, i to bez wynagrodzenia.
Co ustalić wcześniej
- 01
Wolontariat tylko w organizacji
Wolontariusze mogą wykonywać świadczenia na rzecz podmiotów wymienionych w ustawie: organizacji pozarządowych, na przykład stowarzyszeń i fundacji, oraz podmiotów z art. 3 ust. 3, w tym spółek niedziałających w celu osiągnięcia zysku, w zakresie ich działalności statutowej, z wyłączeniem działalności gospodarczej. Członek stowarzyszenia może być wolontariuszem w swoim stowarzyszeniu (ustawa o wolontariacie, art. 42). Zwykła komercyjna stajnia, prowadzona jako firma albo gospodarstwo, nie może więc korzystać z wolontariatu w rozumieniu ustawy. Klub jeździecki działający jako stowarzyszenie może korzystać z wolontariuszy w działalności statutowej.
- 02
Wolontariusz nie otrzymuje wynagrodzenia
Wolontariusz to osoba, która ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na zasadach określonych w ustawie (art. 2 pkt 3). Jeżeli darmowe jazdy przysługują w zamian za pomoc, są zapłatą, a taka pomoc nie jest wolontariatem.
- 03
Zasady wolontariatu w klubie
Zakres, sposób i czas świadczeń wolontariusza określa porozumienie, które powinno mieć formę pisemną, jeżeli świadczenia trwają dłużej niż 30 dni (art. 44). Klub informuje wolontariusza o ryzyku i zasadach ochrony przed zagrożeniami oraz zapewnia mu bezpieczne i higieniczne warunki, w tym potrzebne środki ochrony indywidualnej (art. 45 ust. 1). Wolontariuszowi, którego świadczenia trwają nie dłużej niż 30 dni, klub zapewnia ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) (art. 46 ust. 3).
- 04
Dziecko poniżej 16 lat
Poza zatrudnieniem na zasadach przewidzianych dla młodocianych praca lub inne zajęcie zarobkowe dziecka do ukończenia 16 lat jest dozwolone wyłącznie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Potrzebne są wcześniejsza zgoda rodzica albo opiekuna oraz zezwolenie inspektora pracy. Do wniosku o zezwolenie dołącza się między innymi opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, orzeczenie lekarza, a jeżeli dziecko podlega obowiązkowi szkolnemu, także opinię dyrektora szkoły. Inspektor odmawia zezwolenia, jeżeli praca zagraża życiu, zdrowiu lub rozwojowi dziecka albo wypełnianiu obowiązku szkolnego (Kodeks pracy, art. 304⁵).
- 05
Młodzież od 15 do 18 lat
Młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat (art. 190 § 1). Młodocianego można zatrudnić, jeżeli ukończył szkołę podstawową i przedstawi świadectwo lekarskie, że praca nie zagraża jego zdrowiu (art. 191 § 1). Młodocianego bez kwalifikacji zawodowych zatrudnia się w celu przygotowania zawodowego albo przy lekkich pracach, których wykaz pracodawca ustala po uzyskaniu zgody lekarza medycyny pracy, a zatwierdza inspektor pracy (art. 191 § 2 i art. 200¹). Do prac wzbronionych młodocianym należą między innymi obsługa ogierów, wywóz obornika i gnojowicy oraz prace z narażeniem na choroby odzwierzęce i alergeny zwierząt (rozporządzenie, załącznik nr 1). Przed zatrudnieniem młodocianego przy koniach wykaz ten konsultuje się z okręgowym inspektoratem pracy.
- 06
Nauka obsługi konia zamiast pracy
Stajnia prowadzona jako firma może uczyć młodzież czyszczenia, siodłania, prowadzenia konia i podstaw karmienia w ramach zajęć opisanych w ofercie, pod nadzorem szkoleniowca i na takich samych zasadach płatności jak inne zajęcia. Uczestnicy takich zajęć nie mogą zastępować pracowników stajni. O tym, czy to nauka, czy praca, decyduje rzeczywisty charakter czynności i to, czy w zamian młodzież dostaje jazdy albo inne korzyści, a nie nazwa zajęć.
- 07
Dorosły opiekun i ochrona małoletnich
Gdy w stajni przebywa młodzież, wymagana jest dorosła osoba, która nią kieruje i jest na miejscu. Osoby dopuszczane do działalności z małoletnimi wymienionej w ustawie, na przykład związanej z uprawianiem sportu, wypoczynkiem albo realizacją zainteresowań, także wolontariusze, podlegają sprawdzeniom. Ustawa zwalnia z nich w określonych przypadkach członków rodziny dziecka i osoby znane osobiście jego rodzicowi. Przed nawiązaniem stosunku pracy albo dopuszczeniem do takiej działalności ośrodek sprawdza tę osobę w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym: w rejestrze z dostępem ograniczonym i w rejestrze osób, wobec których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie. Ta osoba przedstawia informację z Krajowego Rejestru Karnego (KRK) w zakresie przestępstw wskazanych w ustawie, a osoba mająca obywatelstwo innego państwa także informację z rejestru karnego tego państwa. Składa również oświadczenie o innych państwach, w których mieszkała w ciągu ostatnich 20 lat, wraz z informacjami z ich rejestrów karnych. Szczegółowe zasady dotyczące dokumentów zagranicznych i treści oświadczeń określa art. 21 ust. 4–8. Wydruk wyniku sprawdzenia, informacje i oświadczenia ośrodek dołącza do akt osobowych albo dokumentacji tej osoby (ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, art. 21).
Kto odpowiada i jaki zapis zachować
| Kto | Co ustala | Co zapisać |
|---|---|---|
| Właściciel ośrodka albo zarząd klubu | wybiera formę współpracy (wolontariat w stowarzyszeniu, zajęcia z obsługi konia albo zatrudnienie) i wyznacza dorosłego opiekuna | porozumienie z wolontariuszem, oferta zajęć albo umowa o pracę |
| Rodzic albo opiekun | zna zakres zadań dziecka w stajni i przy wolontariacie albo zajęciach wyraża na nie pisemną zgodę | pisemna zgoda rodzica |
| Dorosły opiekun w stajni | przydziela zadania, pilnuje bezpieczeństwa i nie dopuszcza młodzieży do niebezpiecznych prac | lista przeszkolonych osób, zapis incydentów |
Przepisy i zasady w praktyce
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1338: art. 2 pkt 3 (definicja wolontariusza), art. 42–47 (zasady wolontariatu).
Zastosowanie: Dotyczy stowarzyszeń, fundacji i innych podmiotów wymienionych w art. 42, nie zwykłych firm.
Kodeks pracy i prace wzbronione młodocianym
Kodeks pracy: art. 190, 191, 200¹ i 204 (młodociani), art. 304⁵ (dzieci do 16 lat); rozporządzenie Rady Ministrów z 19 czerwca 2023 r., załącznik nr 1.
Zastosowanie: Przepisy o młodocianych dotyczą ich zatrudnienia na zasadach Kodeksu pracy, a art. 304⁵ określa odrębny tryb pracy zarobkowej dzieci poniżej 16 lat.
Ochrona małoletnich
Ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, art. 21.
Zastosowanie: Dotyczy osób dopuszczanych do pracy lub innej działalności z małoletnimi wymienionej w art. 21 ust. 1, także wolontariuszy, z wyjątkami określonymi w ustawie.
Gdy pojawia się problem
- Stajnia prowadzona jako firma nazywa pomoc młodzieży wolontariatem. Zwykła komercyjna stajnia nie może korzystać z wolontariatu w rozumieniu ustawy. Do wyboru są zajęcia z obsługi konia w ofercie, zatrudnienie albo wolontariat w klubie działającym jako stowarzyszenie.
- Trzynastolatek pomaga przy koniach w zamian za jazdy. Poza zatrudnieniem na zasadach przewidzianych dla młodocianych praca zarobkowa dziecka poniżej 16 lat wymaga zgody rodzica albo opiekuna i zezwolenia inspektora pracy. Zamiast pracy należy zaproponować zajęcia z obsługi konia pod nadzorem szkoleniowca.
- Szesnastolatka wywozi obornik i prowadzi ogiera. To prace wzbronione młodocianym. Wykonują je dorośli pracownicy.
- Młodzież zostaje w stajni bez dorosłego. Wymagany jest dorosły opiekun obecny w stajni, sprawdzony zgodnie z ustawą o ochronie małoletnich.
Lista do rozmowy
Uzgodnione przed rozpoczęciem
Zanim młodzież zacznie pomagać w stajni, należy przygotować:
Zaznacza się to, co już ustalono. Najważniejsze ustalenia zapisuje się w umowie albo regulaminie.
Powiązanie ze standardem
Standard EQM-S wymaga, aby każdy pracownik, współpracownik, praktykant i wolontariusz przed samodzielną pracą przy koniach został przeszkolony z bezpiecznej obsługi koni oraz postępowania w razie wypadku lub pożaru (004-4.3). Ośrodek, w którym przebywają małoletni, musi przyjąć i stosować standardy ochrony małoletnich (004-4.5).