Łyżki bezpiecznikowe i przeszkody na placu: co mówią przepisy PZJ i FEI

Przy zakupie łyżek bezpiecznikowych do oksera trzeba sprawdzić głębokość wspornika i wymagane potwierdzenie wyrobu. Krajowe przepisy Polskiego Związku Jeździeckiego (PZJ) i przepisy Międzynarodowej Federacji Jeździeckiej (FEI) różnią się w tych punktach. Na tylnym górnym drągu oksera PZJ dopuszcza głębokość od 18 do 20 mm, a FEI najwyżej 18 mm (przepisy PZJ, art. 235 ust. 2; przepisy FEI, art. 235.2). Są to przepisy sportowe, a nie powszechnie obowiązujące przepisy budowlane.

Kogo obowiązują przepisy o przeszkodach

Krajowe przepisy PZJ, wydanie 13 od 1 kwietnia 2026 r. obowiązują na zawodach związku, a przepisy FEI, wydanie 28 od 1 stycznia 2026 r. na zawodach międzynarodowych. Za przestrzeganie przepisów o łyżkach bezpiecznikowych odpowiada na zawodach przewodniczący komisji sędziowskiej; według przepisów PZJ odstępstwa trafiają do sprawozdania delegata sędziowskiego PZJ, a według przepisów FEI sędzia zagraniczny zgłasza je do FEI (przepisy PZJ, art. 235 ust. 3; przepisy FEI, art. 235.3).

Przepisy te nie są prawem powszechnie obowiązującym. Wiążą osoby, które zgłaszają się na zawody i w nich uczestniczą, także w trakcie przygotowań do zawodów (przepisy PZJ, art. 200 ust. 1.2; przepisy FEI, art. 200.1.2). Ośrodek, który buduje przeszkody na własny plac, może je stosować jako sprawdzony wzorzec, zwłaszcza że te same konie i jeźdźcy jeżdżą potem na zawodach i trafiają na przeszkody zbudowane według tych zasad. Ogólną podstawę daje jeszcze zasada z obu dokumentów: elementy przeszkody nie mogą być tak lekkie, żeby spadały od lekkiego dotknięcia, ani tak ciężkie, żeby powodowały upadek lub kontuzję konia (przepisy PZJ, art. 232 ust. 2; przepisy FEI, art. 232.2).

Łyżka ma od 18 do 20 mm, a drąg musi się w niej toczyć

Drągi i inne elementy przeszkód leżą na wspornikach, nazywanych łyżkami albo kłódkami. Drąg musi mieć możliwość toczenia się w łyżce, a głębokość łyżki musi mieścić się w granicach od 18 do 20 mm (przepisy PZJ, art. 232 ust. 3). Przepisy FEI podają ten sam zakres: minimum 18 mm, maksimum 20 mm (przepisy FEI, art. 232.3).

Przy deskach, balustradach, płotkach i bramkach wsporniki mają być jeszcze bardziej otwarte, a nawet płaskie (przepisy PZJ, art. 232 ust. 3; przepisy FEI, art. 232.3).

Łyżki bezpiecznikowe na okserze: gdzie PZJ i FEI się różnią

Okser ma dwa rzędy drągów, a triple bar trzy. Łyżek bezpiecznikowych oba dokumenty wymagają na tylnym drągu każdej przeszkody szerokiej, a przy triple barze także na środkowym stojaku. PZJ wymaga certyfikatu wyrobu, natomiast FEI wymaga łyżek zatwierdzonych przez FEI. Różnica między dokumentami dotyczy również głębokości na tylnym górnym drągu oksera.

Według przepisów PZJ tylne stojaki każdej przeszkody szerokiej mają łyżki bezpiecznikowe o głębokości od 18 do 20 mm (przepisy PZJ, art. 235 ust. 2). Według przepisów FEI łyżka na górnym tylnym drągu przeszkody szerokiej ma głębokość maksymalnie 18 mm, a łyżki na środkowych drągach triple baru i na niższych drągach innych przeszkód maksymalnie 20 mm (przepisy FEI, art. 235.2). Łyżka o głębokości 20 mm na tylnym drągu oksera jest więc zgodna z przepisami PZJ, ale na zawodach FEI już nie.

Element	Przepisy PZJ (wyd. 13)	Przepisy FEI (wyd. 28)
Zwykła łyżka pod drągiem	od 18 do 20 mm (art. 232 ust. 3)	od 18 do 20 mm (art. 232.3)
Łyżka bezpiecznikowa na tylnym górnym drągu oksera	od 18 do 20 mm (art. 235 ust. 2)	maks. 18 mm (art. 235.2)
Łyżka bezpiecznikowa na środkowym drągu triple baru i niższych drągach	od 18 do 20 mm (art. 235 ust. 2)	maks. 20 mm (art. 235.2)
Gdzie wymagane	arena konkursowa, rozprężalnia i place treningowe (art. 235 ust. 2)	arena konkursowa i plac treningowy (art. 235.2)
Potwierdzenie wyrobu	certyfikat wyrobu, producent w propozycjach (art. 235 ust. 3)	łyżki zatwierdzone przez FEI, firma dostarczająca łyżki w propozycjach (art. 235.2 i 235.3)

Łyżki bezpiecznikowe mają mieć certyfikat wyrobu, a producent używanych łyżek musi być wymieniony w propozycjach zawodów (przepisy PZJ, art. 235 ust. 3). Przepisy FEI wymagają łyżek zatwierdzonych przez FEI, a w propozycjach podaje się firmę, która dostarcza zatwierdzone łyżki (przepisy FEI, art. 235.2 i 235.3). Przy zakupie dla ośrodka pyta się sprzedawcę o certyfikat wyrobu, a przy sprzęcie na zawody międzynarodowe o zatwierdzenie FEI; sam certyfikat wyrobu zatwierdzenia FEI nie zastępuje.

Łyżki bezpiecznikowe są wymagane także na stacjonacie nad rowem z wodą. Według przepisów PZJ nad rowem może stać stacjonata nie wyższa niż 150 cm, z drągami leżącymi w łyżkach bezpiecznikowych o głębokości od 18 do 20 mm (przepisy PZJ, art. 236 ust. 2). Przepisy FEI podają dla górnego drąga takiej stacjonaty 18 mm, dla niższych drągów do 20 mm i wymagają drągów o długości co najmniej 3,50 m (przepisy FEI, art. 236.2).

Rozprężalnia i plac treningowy

Na rozprężalni obowiązują osobne zasady, które dobrze opisują także bezpieczny trening w ośrodku. Drąg-wskazówka może leżeć bezpośrednio pod przeszkodą albo maksymalnie 1,00 m przed nią po stronie odskoku; po stronie lądowania przeszkody szerokiej wskazówki używać nie wolno (przepisy PZJ, art. 242 ust. 4.4; przepisy FEI, art. 242.4.4). Każda przeszkoda o wysokości 1,30 m lub wyższej musi mieć co najmniej dwa drągi po stronie odskoku, a niższy drąg zawsze poniżej 1,30 m, jednym końcem w łyżce (przepisy PZJ, art. 242 ust. 4.5; przepisy FEI, art. 242.4.5).

Górne drągi muszą spoczywać obydwoma końcami w łyżkach. Jeżeli drąg leży na krawędzi łyżki, może to być tylko krawędź od strony lądowania (przepisy PZJ, art. 242 ust. 4.9; przepisy FEI, art. 242.4.9). Zabronione jest przeprowadzanie koni stępem przez drągi podniesione albo spoczywające w łyżkach choćby jednym końcem (przepisy PZJ, art. 242 ust. 4.10; przepisy FEI, art. 242.4.10). Drągi do pracy w stępie kładzie się na ziemi.

Łyżek bezpiecznikowych oba dokumenty wymagają także poza areną konkursową. Przepisy PZJ wymieniają rozprężalnię i place treningowe (przepisy PZJ, art. 235 ust. 2). Przepisy FEI wymieniają plac treningowy, który odróżniają od rozprężalni: rozprężalnię opisuje art. 242, a plac treningowy art. 243 (przepisy FEI, art. 235.2, 242.1 i 243.1). Te zapisy opisują wyposażenie terenu zawodów. Nie ustanawiają samodzielnie wymagań dla każdego prywatnego placu; oddzielnie trzeba uwzględnić zobowiązania osób przygotowujących się do startów.

Wymiary przeszkód na zawodach

Maksymalne wymiary na parkurze są takie same w obu dokumentach. Wysokość przeszkody nie może przekraczać 1,70 m, szerokość 2,00 m, a triple bar 2,20 m. Rów z wodą nie może być szerszy niż 4,00 m łącznie z elementem odbicia. W hali wysokość nie może przekraczać 1,65 m. Wyjątek od limitu wysokości dotyczy konkursów potęgi skoku i sześciu barier (przepisy PZJ, art. 233 ust. 1; przepisy FEI, art. 233.1).

Przepisy nie podają natomiast masy drąga, jego długości ani wymiarów skrzydeł. Jest tylko ogólna zasada „ani za lekkie, ani za ciężkie” z art. 232. Wyjątki dotyczą sytuacji szczególnych, na przykład: na mistrzostwach kontynentalnych i mistrzostwach świata seniorów minimalna średnica drągów wynosi 9 cm (przepisy FEI, art. 285.2 w rozdziale XII, zakres według art. 280.3), a nad rowem z wodą drąg ma mieć co najmniej 3,50 m (przepisy PZJ, art. 236 ust. 2; przepisy FEI, art. 236.2). Podawana w ofertach masa drąga „zgodna z przepisami” nie ma oparcia w żadnym z obu dokumentów.

Co sprawdzić przed treningiem

• Zmierzyć głębokość łyżek: od 18 do 20 mm, drąg ma się w nich toczyć.
• Założyć łyżki bezpiecznikowe na tylny stojak każdego oksera, a przy triple barze także na środkowy. Przy treningu do zawodów FEI na tylnym górnym drągu najwyżej 18 mm.
• Sprawdzić certyfikat wyrobu łyżek bezpiecznikowych, a przy sprzęcie na zawody międzynarodowe zatwierdzenie FEI.
• Ułożyć górne drągi obydwoma końcami w łyżkach; na krawędzi tylko od strony lądowania.
• Przy przeszkodzie od 1,30 m dołożyć drugi drąg po stronie odskoku, poniżej 1,30 m i co najmniej jednym końcem w łyżce.
• Wskazówkę położyć najwyżej 1,00 m przed przeszkodą; nigdy za przeszkodą szeroką.
• Nie przeprowadzać koni stępem przez drągi w łyżkach; drągi do stępa kłaść na ziemi.
• Wymienić drągi pęknięte lub z wystającymi okuciami; przepisy nie podają masy, ale wymagają, żeby element nie powodował upadku ani kontuzji.